Festiwal Słowian w Busku-Zdroju 2026. Program, wianki i sobótkowy ogień
Festiwal Słowian wraca do Buska-Zdroju. Od 19 do 21 czerwca 2026 r. wianki na wodę, sobótkowy ogień i widowisko „Dusza Słowiańska" przejdą przez trzy miejscowości Ponidzia. Sprawdzamy program i wyjaśniamy, co łączy tę imprezę z dawną nocą Kupały - a co jest jej współczesnym dopowiedzeniem.
Są święta, które Kościół przejął, przemianował i przesunął w kalendarzu — a one i tak płyną dalej z prądem rzeki, dosłownie. Noc Kupały jest tego najlepszym przykładem. Festiwal Słowian w Busku-Zdroju sięga właśnie po obrzędowość przesilenia letniego. W 2026 r. impreza rozpisana jest na trzy dni i trzy miejsca: kompleks #TężniaBusko, molo nad Nidą w Nowym Korczynie oraz przysiółek Gwoździówka w Zbrodzicach.
Festiwal Słowian Busko 2026 - kiedy i gdzie
Festiwal trwa od 19 do 21 czerwca. Tu jedna uwaga dla porządku: astronomiczne przesilenie wypada w tym roku 21 czerwca, a tradycyjna noc świętojańska to noc z 23 na 24 czerwca, kiedy Kościół nałożył na pogańskie święto wigilię narodzin Jana Chrzciciela. Buska impreza wyprzedza więc kanoniczną datę o kilka dni — dla wydarzenia kulturalnego to praktyka typowa, bo weekend bywa wygodniejszy niż konkretna noc w środku tygodnia. Organizatorem jest Buskie Samorządowe Centrum Kultury, a wstęp na większość punktów programu jest wolny.
Program Festiwalu Słowian - dzień po dniu
19 czerwca - kompleks #TężniaBusko
Pierwszego dnia na buskiej tężni zaplanowano warsztaty wicia wianków sobótkowych o 15:30 (liczba miejsc ograniczona, obowiązują zapisy pod numerem 41 370 54 30), o 19:30 występ Folklorystycznego Zespołu Dziecięcego „Wianeczek" z Nowego Korczyna, a o 20:30 widowisko plenerowe „Dusza Słowiańska".
"Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa"
To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę i rozwój bloga, a cena dla Was i tak pozostaje bez zmian.
Sprawdź książkę20 czerwca - Nowy Korczyn, molo nad Nidą
Festiwal przenosi się nad Nidę. W programie prelekcja „My Słowianie w poszukiwaniu kiszonego ogórka" połączona z promocją książki Jadwigi Hesse (15:00), warsztaty wianków (17:30), „słowiańskie przywitanie lata" (19:00), występ „Wianeczka" (19:10), koncert zespołu „Słowianki" (19:30) i ponownie „Dusza Słowiańska" (20:30). Towarzyszą temu wystawy lokalnych artystów, konkurs na najpiękniejszy wianek i strefa zabaw dla dzieci.
21 czerwca - Zbrodzice, przysiółek Gwoździówka
Finał odbywa się u sołtysa w Gwoździówce: „słowiańskie przywitanie lata" o 14:00, warsztaty wianków o 17:30 i ostatni pokaz „Duszy Słowiańskiej" o 20:30, ze strefą zabaw dla dzieci. Widowisko, powtarzane wszystkie trzy wieczory, wyreżyserował Zdzisław Skoczylas, muzykę skomponował Paweł Korepta, a choreografię przygotował ksiądz Jarosław Góralski — co przy pogańskim z ducha święcie jest detalem samym w sobie wartym odnotowania.
Czym jest noc Kupały i skąd nazwa?
Nazwa „Kupała" wywodzi się od prasłowiańskiego kǫpati, czyli „kąpać się", „moczyć". Jak podaje portal Folkowa, w wyobrażeniach Słowian przesilenie było momentem, gdy moc wody i ognia sięgała szczytu — kąpiel w rzece albo w rosie miała leczyć i dodawać urody, a ogień oczyszczał i odganiał złe moce. Stąd cała siatka lokalnych nazw: sobótki, kupalnocka, palinocka, noc świętojańska, wreszcie po prostu wianki.
Aleksander Gieysztor w „Mitologii Słowian" przywoływał ruski opis obrzędu, w którym uczestnicy przeskakują przez ogień, składając w ten sposób ofiarę. Badacz uznawał ten przekaz za wiarygodny, bo wielokrotnie potwierdzają go relacje etnograficzne z całej Rusi. To istotne rozróżnienie, o którym łatwo zapomnieć przy folklorystycznej oprawie: rdzeń święta jest dobrze udokumentowany, ale spora część tego, co dziś nazywamy „słowiańskim obrzędem", to już rekonstrukcja i późniejsze dopowiedzenie.
Wianki — najbardziej rozpoznawalny obrzęd
Element, który zrósł się z tą nocą najmocniej, to puszczanie wianków. Dziewczęta spławiały na wodzie wieńce, czasem z zapalonymi świecami, a dalej czekali kawalerowie. Wyłowiony wianek wróżył rychłe zamążpójście, niewyłowiony — zamążpójście, ale nieprędkie, zatonięcie zaś uchodziło za złą wróżbę. Etnografowie zwracają uwagę, że ceremonia bywała realnym narzędziem matrymonialnym: tej jednej nocy panna mogła sama wskazać wybranka i ominąć układ zaaranżowany przez rodzinę.
W programie buskiego festiwalu wianki pojawiają się w wersji warsztatowej, a w Nowym Korczynie rozpisano dodatkowo konkurs na najpiękniejszy wianek. Mamy tu rzecz typową dla takich rekonstrukcji: dawna wróżba o zamążpójściu przechodzi w warsztat rękodzielniczy i konkurs. Sens się przesuwa, gest zostaje.
Tysiąc lat oporu
Najciekawsze w nocy Kupały jest to, że przetrwała. Chrześcijaństwo nie zdołało jej wykorzenić przez tysiąc lat — zmieniło datę i imię, ale ogień nad rzekami płonął dalej, a dziewczęta dalej puszczały wianki. Buski Festiwal Słowian jest kolejnym ogniwem tej ciągłości, choć ogniwem już świadomym swojej roli: to nie spontaniczny obrzęd wsi, lecz wydarzenie kulturalne, które dawną sobótkę cytuje, porządkuje i pokazuje publiczności.
FAQ
Kiedy odbywa się Festiwal Słowian w Busku-Zdroju w 2026 roku?
Od 19 do 21 czerwca 2026 r., w trzech lokalizacjach: na kompleksie #TężniaBusko, w Nowym Korczynie nad Nidą i w Zbrodzicach (przysiółek Gwoździówka).
Czy wstęp na festiwal jest płatny?
Większość punktów programu jest dostępna bez biletu. Warsztaty wicia wianków mają ograniczoną liczbę miejsc i wymagają zapisów pod numerem 41 370 54 30.
Czy festiwal odbywa się dokładnie w noc Kupały?
Nie do końca. Astronomiczne przesilenie wypada 21 czerwca, a tradycyjna noc świętojańska to noc z 23 na 24 czerwca. Festiwal wyprzedza ten termin o kilka dni.
Co to jest widowisko „Dusza Słowiańska"?
Plenerowa inscenizacja powtarzana każdego wieczoru festiwalu, w reżyserii Zdzisława Skoczylasa, z muzyką Pawła Korepty i choreografią księdza Jarosława Góralskiego.
Czym różni się noc Kupały od nocy świętojańskiej?
To dwie nazwy tego samego święta przesilenia. „Noc Kupały" jest formą przedchrześcijańską, „noc świętojańska" — chrześcijańską, związaną z dniem św. Jana Chrzciciela (24 czerwca).
