Zaklęcia i rachunki za piwo sprzed 4000 lat. Co zapisano na glinianych tabliczkach?

Przez lata leżały w muzealnych zbiorach, zapisane pismem klinowym, które dla większości ludzi wygląda jak rzędy drobnych nacięć w glinie. Teraz badacze z Uniwersytetu Kopenhaskiego i Duńskiego Muzeum Narodowego ponownie przeanalizowali kolekcję tabliczek pochodzących z najstarszych cywilizacji Bliskiego Wschodu. Wśród tekstów znalazły się zaklęcia, dokumenty królewskie, zapisy administracyjne i bardzo stary rachunek za piwo.

O sprawie poinformował Uniwersytet Kopenhaski w komunikacie z 15 kwietnia 2026 roku. Projekt „Hidden Treasures: The National Museum’s Cuneiform Collection” pozwolił zidentyfikować i zdigitalizować tabliczki, z których część ma ponad 4000 lat. Zapisano je między innymi po sumeryjsku i akadyjsku.

Najciekawsze okazały się teksty z Hama w Syrii. Miasto zostało zniszczone przez Asyryjczyków w 720 roku p.n.e., a część tabliczek mogła pochodzić z dużej biblioteki świątynnej. Badacze znaleźli tam między innymi teksty medyczne i magiczne inkantacje. Jedna z tabliczek opisuje rytuał przeciw czarom, który mógł być odprawiany z myślą o asyryjskim królu. Ceremonia trwała całą noc, a jej częścią było wypowiadanie formuł i spalanie małych figurek z wosku oraz gliny.

Dziś brzmi to jak opowieść z pogranicza historii i legendy, ale dla ludzi tamtej epoki magia była częścią porządku świata. Choroba, bunt, klęska władcy czy rozpad państwa mogły być tłumaczone działaniem sił niewidzialnych. Odpowiedzią był więc nie tylko miecz i administracja, lecz także rytuał, słowo i obrzęd.

W kolekcji są też teksty mniej widowiskowe, ale równie cenne. Badacze rozpoznali listę królów, dokumenty dotyczące personelu, korespondencję i rachunki. Jeden z zapisów dotyczy piwa, co pięknie przypomina, że starożytność nie składała się wyłącznie z kapłanów i wojowników. Ktoś musiał liczyć towary, pilnować zobowiązań i zapisywać codzienne sprawy.

Nie jest to odkrycie związane bezpośrednio ze Słowianami. Tabliczki pochodzą ze świata Mezopotamii, Syrii i Asyrii, a nie z Europy Środkowej czy Wschodniej. Można jednak potraktować je jako szerszy kontekst dawnych wierzeń Eurazji. Słowianie należą językowo do ludów indoeuropejskich, a ich najstarsze wyobrażenia również wyrastały ze świata, w którym słowo, gest, ogień, ofiara i obrzęd miały realnie wpływać na rzeczywistość.

Duńskie tabliczki pokazują więc coś więcej niż tylko historię pisma. Przypominają, że dawni ludzie zapisywali to, czego najbardziej się bali i czego najbardziej potrzebowali: ochrony, porządku, pamięci o władcach, jedzenia, napoju i kontroli nad światem, który często wydawał się pełen ukrytych sił.

Źródła:

Uniwersytet Kopenhaski, „4000-year-old clay tablets inscribed with magical spells and beer tabs”, komunikat z 15 kwietnia 2026 r.
https://news.ku.dk/all_news/2026/04/4000-year-old-clay-tablets-inscribed-with-magical-spells-and-beer-tabs/

Focus.pl, „Gliniane tabliczki z Danii skrywają zaklęcia i rachunki za piwo sprzed 4000 lat”
https://www.focus.pl/artykul/tabliczki-gliniane-danie-zaklecia/