Grodzisko w Stradowie z nagrodą urbanistów. Bez rekonstrukcji i makiet

Zagospodarowanie grodziska w Stradowie (gmina Czarnocin, powiat kazimierski) zdobyło nagrodę główną w kategorii „Rewitalizowana przestrzeń publiczna zabytku”. To XX edycja Konkursu na najlepiej zagospodarowaną przestrzeń publiczną w Polsce, organizowanego przez Towarzystwo Urbanistów Polskich. Gala odbyła się 23 września w Gliwicach, na otwarcie Kongresu Urbanistyki Polskiej. Według komunikatu TUP do drugiego etapu zakwalifikowano 41 realizacji, a kapituła przyznała sześć nagród i trzy wyróżnienia.

Projekt przygotowała krakowska pracownia eM4.Pracownia Architektury.Brataniec Marcina Bratańca, inwestorem była gmina Czarnocin, a wykonawcą firma BAZKAM z Buska-Zdroju. Architekci nie odtwarzali grodu. Jak opisuje „Architektura-murator”, nowe elementy zrobiono z ziemi, kamienia, drewna i trzciny: ławy z pni, kładki z ciętego drewna, wiaty kryte snopkami trzciny i kilka drewnianych słupów jako punkty orientacyjne. Ziemię przemieszczano tylko tam, gdzie było to konieczne.

Inwestycja kosztowała ok. 5,2 mln zł, z czego ok. 4 mln zł pochodziło z programu „Polski Ład” (dane Echa Dnia). Prace wstrzymano w maju 2023 r. po interwencji prof. Sylwestra Czopka z PAN. Projekt zmieniono tak, by w jak najmniejszym stopniu naruszał niezbadane do końca stanowisko. Budowę wznowiono w maju 2024 r., a oficjalne otwarcie odbyło się 17 maja 2025 r.

Grodzisko zajmuje ok. 25 ha i składa się z grodu właściwego, tzw. Zamczyska, oraz trzech podgrodzi. W trakcie wykopalisk z lat 50. i 60. XX w. i badań z 1997 r. odkryto 221 obiektów wczesnośredniowiecznych, w tym 26 półziemianek mieszkalnych (Atlas grodzisk wczesnośredniowiecznych z obszaru Polski). Gród łączy się z Wiślanami, choć jego chronologia wciąż budzi spory: pewne jest, że funkcjonował w X i XI w., a po pożarze ostatniej fazy wałów nie został odbudowany.

Źródła

• Towarzystwo Urbanistów Polskich, Rozstrzygnęliśmy XX edycję Konkursu na najlepiej zagospodarowaną przestrzeń publiczną w Polsce, 24.09.2026